Экономические термины на казахском языке

Абсолюттiк артықшылық - елдiң қабiлеттiлiгi кiшi шығындармен тауар салыстырғанда басқа тарату.
Абстракция - бәрi талдауы кездейсоқ, дара және табудан объектiге мәндi, тұрақты шығаратын зерттеу ғылыми әдiс.
Аванс - материалдық-құндылықтар, көрсетiлген қызмет алынған жасаған жұмыстарда алдағы төлемдердiң есеп төленетiн ақша сомасы.
Авторлық құқық - құрама бөлiк ұлттық азаматтық және халықаралық құқық, авторларды құқық реттейтiн анықтайтын және жаңғырту, жарияланымға олардыңның айрықша құқығы және көркем туындты мазмұн және түрдiң сатуын.
Авуар - әр түрлi активтер, мүлiк, клиенттiң ақшалай қаражаттары, находящиеся банкке. Шетел валютасыға, бағалы қағаздардағы банкi ақшалай қорға жиi қолданылады және алтын түске бояған, шетелге жайғастырылған басқа банк есептерiнде находящимся. Мұндай ел қандай болса да жататын құралдарды жиынтық онының шетел авуарларын құрайды.
Уәкiл - физикалық немесе қызығушылықтардағыны iс-әрекет iстейтiн заңды тұлға және оның тапсырмасы бойымен басқа адамның есебiнен. Уәкiл қызмет көрсетуге сыйақы төленедi.
Баламалы шығындар - керек сол үшiн жанашырлық жәрдем ететiн бiр тауарды сан, үшiн басқа тауарды алуға мүмкiншiлiгi болу.
Актив - меншiк физикалық немесе заңды тұлға; олардыңның (негiзгi құрал-жабдық, дайын өнiм, өндiрiстiк қор және тағы басқалар) құрамы бойымен кәсiпорынның қаражаттары шағылған бухгалтерлiк баланстың бөлiгi; оны үстiнде ел алынған шет елдендердi ақшалай табыстарды асыру басқа мемлекеттегi шығыстар.
Банктердiң актив операциясы - кредиттердi әр түрлi руды (орналастыруға ) беру бойымен операция.
Акцепт - төлем құжатының қабылдауы: шығарып қойылған төлем құжатымен келiсiмнiң бiлдiруi.
Акция - акционерлiк қоғамға күрделi қаржы жұмсау туралы куәландыратын бағалы қағаз және кепiлдiк бер не ал және үлеспайданың түрiнде пайданың бөлiгi алу құқығы.
Жалдау - шұғыл өтемелi иелiкке мүлiктi табыстау және пайдалану. Мүлiк арнаулы жалға беру шартыны негiзде жалгерге жалға берушi берiледi.
Аукцион - сатылатын мүлiкке меншiк құқығы ашық саудалар, кототорыхтың жанында сауда-саттықтар барысында ұсынған сатып алушы берiледi ең жоғары бағаны.
Теңгерiм - оқиға қандай болса да мiнездейтiн өзара байланысты көрсеткiштердi жүйе немесе салыстырманың процесi оныны жеке басқасынған, өткiзуден тыс табыстар мен шығындардың арасындағы айырым.
Банк - ақшалай қаражат жинағыш несие - қаржы мекемесi және өз клиенттер олардыңның негiз беретiн тағы басқа операцияның ақшалай есептеу жүзеге асыратын кредиттер.
Биржа - ұйымдастыру ресiмделген қолданыстағы (тауар биржасы ) тауарлармен, (қор биржасы ) бағалы қағаздармен, (валюталық биржа ) шетел валютасымен сауда жүзеге асқан нарықтың тұрақты негiзiнде.
Делдал - делдал, уәкiл, қолданыстағы тапсырмасыменге мәмiлелерiн қорытындыда және клиент есебiнен, делдалдық ақшаның онынан ала.
Вексель - белгiленген мерзiмге белгiлi қосындыны вексель ұстаушы төлеу туралы өзiменiң сөзсiз мiндеттеме қорытындылайтын құжат.
Мемлекет сыртқы борыш - тағы басқа елдерге шетел азаматтар, кәсiпорындарға мемлекеттiк қарыз.
Мемлекеттiк меншiк - жанында оның органдарының бетiнде мемлекет иесi ретiнде шығып тұрған жеке меншiк түрi.
Құнсыздану - валютаның бағамын ресми төмендету.
Монополиясыздандыру - жою мемлекеттiк немесе нарық өз шарт белгiлейтiн басқа монополияға.
Ақша - активтер, құрал қызмет ететiн жүгiнулердi төлемнiң қоғамдық қаражаттары, есептiң бiрлiгiмен және қорландыру қаражаттармен.
Депозит - ақша сомасы немесе сақтау берiлген басқа құндылық; ақша сомалары салым банкке жиiрек барлығы сияқты қолданылады немесе бағалы қағаздар.
Тапшылық - ұсынысқа сұранысты (асыру ) сәйкессiздiк.
Топырақ үрленуi - экономикаға, процесс, кереғар құнсыздануды аттықтарды орташа деңгейдiң құлауы.
Диверсификация - өндiрiс байланыспаған бiр уақыттағы даму көп тiкелей өзара; фирма өндiрiстi әртараптандыру - фирманың құрамында даму немесе онда қосу бiрнеше, өндiрiс байланыспаған тiкелей өзара.
Делдал - бет немесе биржалық жүзеге асыратын фирма немесе сауда делдалдығы, өз атымен әрекет жасайды және өз есебiнен.
Дисконт - бухгалтерияда - вексельдер есебiнiң операциясы және басқа борыштық мiндеттемелер; банктiк қызмет етуде - пайыз банк төлетiлетiн.
Өнiмдердi саралау - сияқты бәсекелес сатушыларды өнiмнiң сатып алушыларымен қарастыру ұқсас, бiрақ жартылайы бәрiсi өзара алмасатын.
Шарт - негiзгi шаруашылық, құқық анықтайтын коммерциялық құжаттар және мiндет басқасынған, мәмiленiң жүзеге асыруын шарт, мерзiм және маркетинг жұмыстарын жүргiзуге сатып алу-сату шарты, несие келiсiмшарты, сақтандыру шарты, мердiгерлiк шарты, шарт кең таралған тағы басқалар тағы басқалар.
Табыс - ең тұтас көрiнiсте ағыс ақшалай болады және бiрлiкке басқа түсiмдерi кешiк. Төрт негiзгi факторлы табыстарды ерекшелейдi: жалақы, пайда, пайыз, рента.
Кепiлақы - ақша сомасы немесе шарт жасауда қосындының сөйленiсiне дейiн бойымен причитающейся есепке бiр тараптың басқа берiлген мүлiк. Шартты мiндеттемелердiң орындауының сенiмдiлiктiң қамтамасыз етуi мақсатынданы пайдаланады.
Сұраныстың заңы - тауардың бағасының аралығында керi тәуелдiлiктi мiнездейдi және онының сатылып алынатын санымен: қарағанда жоғары баға, сол тауарын тұтынушы сатылып алынған саны кiшiрек болады.
Ұсыныстың заңы - бағаның аралығында төте тәуелдiлiк орнататын заң және ағымында белгiлi кезеңдi тауардың ұсынысын шама кешiк.
Құн заң - өндiрiске сәйкес марксистiк заң, және тауар алмасу олардыңның қоғамдық құнын негiзде жүзеге асады.
Кепiл - мiндеттемесiн борыштысымен орындамауын жағдайында құқығы несие берушiсiнiң жанында есебiнен кепiлге салынған мүлiк қанағаттануын алуға алған мiндеттемелердi қамтамасыз етудiң тәсiлi.
Жалақы - табыс ақшалай немесе заттай нысан жалшы алынатын.
Өндiрiс шығыны - тауарларды өндiрiске фирманың шығыны қосынды және ағымында белгiлi кезең кешiгуге сатылған қызметтер. Тұрақты, айнымалылардың ажыратады және жалпы шығындар. Соңғы тең қосындылар тұрақты және айнымалылар. Да орташа санатты пайдаланады және шектi шығын, бухгалтерлiк және экономикалық шығындар.
Өндiрушiнiң артық ақша - тұтынушы қажеттi оларғаның өнiмi мөлшерге төлеу келiсiмдi ең жоғары қосындының аралығында анықталатын айырмашылық шама, және ол iс жүзiнде төленген қосындымен.
Өндiрушiнiң артық ақша - өндiрiс шығындарының шектi шаманың үстiнде бағаның асыруын әсер. Изокванта - (берiлген өнiм көлемдi шығару үшiн пайдаланылатын ресурстар) өндiрiс факторларды шығын әр түрлi тiркестер көрсете алған өндiрiстiк функцияны график түрiнде бейне желiлердiң көмегiмен.
Импорт - тауардың сатып алуы шетелдiк контрагенттерде және әкелу оныны елiне. Инвестициялау - өндiрiстiң процесi және тауарларды жасау үшiн пайдаланатын өндiрiс құралдарының қорлануы, және қызмет және олардыңның тұтынушысына жеткiзу.
Инвестиция - өндiрiске шығын және өндiрiс құралдарының қорлануы және материалдық Запасовоның көбеюi; капиталдың Запасовосын экономикада көбею.
Инвестициялық салықтық кредит - фирма өз инвестициялық шығыстарды шаманың салық салынатын қосындысын шегеруге рұқсат беретiн өлшем және сонымен өз шығындар қысқару.
Құнсыздану - бағаларды рота көрiнетiн сұраным және ұсыным дисбаланс; экономикада жалпы баға деңгейiнi өсу және ақша айналысының арналарын асыра толтыру.
Ипотека - жер кепiлақыға жiберу немесе ипотекалық несие аталатын кредит басқа жылжымайтын мүлiк алудың мақсатынан.
Капитал - өндiрiстiң қаражаты және тауарларды өндiрiс үшiн пайдаланылатын әр түрлi ресурстар және табысты қабiлеттi алып келген қызметтер.
Квота - өндiрiсте үлес немесе заң шеңберiнде орнатылатын өнiм өткiзу немесе әр түрлi келiсiмдермен.
Экономиканың командалық жүйесi - үстемдiк ететiн рөлге шешетiн өндiрiстiң сұрақ мемлекет ойнаған экономика ұйымдастыру жүйе, және тауарларды үлестiру. Сапада басты реттейтiн және үйлестiретiн тетiк орын шығып тұрады.
Коммерциялық құпия - мәлiметтiң жатпайтын ашылулары, мәмiлеге қатысушы ғана танымал, немесе кәсiпорынның жұмыскерлерiне.
Компания - капитал бiрнеше дербес кәсiпорындарды бiрiккен меншiк өзiн таныстырған кәсiпорын.
Бәсекелестiк - тауар өндiрушiлердiң арасындағы қарсы күресу, бәсекелестiк және ең жоғары пайданың алуын құқыққа қызметтерi; өндiрушiлердi көп тiрлiк базарға және сатып алушы және нарықтан еркiн олардыңның шығуын мүмкiндiк және оған шығу.
Корпорация - акционерлiк кәсiпорынды пiшiн, заңды тұлғаның мiндеттi түрде бар мәртебесi кең таралғанға; корпорациясының иелерi салынған қаражаттың корпорациясын капиталдарға ғана онының мiндеттемелерi бойымен жауап бередi.
Кредит - қашан бiр серiктестi экономикалық серiктестердiң арасындағы несиенiң пiшiн қабылдайтын мәмiле басқа ақшаларға өте жеткiзедi немесе жеделдiк, қайтарыдылық мүлiк шартқа және, ақылы болғандық әдеттегiдей
Кредит желiсi - өлшемдердегi, асып түспейтiн күнi бұрын ескертiлген қосындылар несиенiң фирмасына беруге банк келiсiм болашақта. Ұқыпты, сенiмдi клиенттерге ашылады, банк әйгiлi.
Лизинг - негiзгi қорларды ұзақ мерзiмдеге жалдауға беру. Лизинг компаниялары жабдық сатылып алынады, үшiн онының жалдауына тапсыру.
Лицензия - көрсетушi мемлекеттiк немесе белгiлi экономикалық қызметтiң жүргiзуiне күш рұқсатты жергiлiктi органдарымен.
Макроэкономика - сияқты экономикасы бүтiн немесе онысы құрайтын ең маңызды; экономикасын негiзiнен зерттейтiн экономикалық теория бөлiм немесе онысы құрайтын ең iрi.
Макроэкономикалық саясат - экономикаға әсер мемлекет экономикалық саясат мақсатты негiзiнен.
Маркетинг - өткiзу олардыңның орын ауыстыруына тауарларды өндiрiс нарықтың жан-жақты зерттеуiнде, тиiстi нарық қажеттiк негiзделген кәсiпорынның қызметi ұйымдастыру жүйе базарға; тауарларды өткiзудiң сұрақ зерттейтiн экономикалық теория естiлдi және кең мағына.
Менеджмент - ұйымдастыру жүйе және теория зерттейтiн экономикалық ғылым кәсiпорынды басқару, бөлiм және ұйымның тәжiрибесiн және өндiрiстiң басқаруы және өнiмдердi сатуымен.
Менеджер - кәсiпкер қойылған мiндеттердi өткiзу ұйымдастыр жалданған; басқаратыны; кәсiпорын басқару мiндет жүзеге асыратын жұмыскер.
Ең төмен еңбек ақы - кез-келген жеке меншiк түрi кәсiпорындарында жалақының төменгi шамасы заңмен белгiленген.
Монополия - кәсiпорын немесе оған бақылануға рұқсат берген базарға үстемдiк жағдай кәсiпорындарды алатын тобы және бағамен анықталу; нарықтың түрi бiр бақыланатын немесе бiрнеше кәсiпорындармен.
Салық - (жеке тұлғалар ) азаматтармен мемлекет немесе жергiлiктi орган төлетiлетiн күш төлем, жиын мiндеттi немесе арнаулы заңнаманы негiзде (заңды тұлғалар ) кәсiпорындары.
Заттай монополия - салада жалғыз өндiрушi, және де сала қабiлеттi тауар жасайтын заттай алпауытпен тауарлар, производимыелердi алмастырылуға болмайды.
Ұлттық кiрiс - құн қайта жасалынған; жалақы, рента, пайызды түрдiң халық алынған страныв кiрiстер сомасы араласа және пайда.
Жетiлмеген бәсекелестiк - сатып алушылардың жанында жағдай базарға, немесе сатушы баға өз бетiмен деңгейде әсер ету қабiлеттi. Бәсекелестiк аяқталмаған тұрпат болып көрiнедi: таза монополия, олигополия, монополистiк бәсеке, монопсония.
Номиналды еңбекақы - жалшы алған құрал ақша сомас. Нақты жұмысақтан өзгелiкке, нақтылы бағаларды серпiндi ескерiлмейдi.
Егер басқа облигацияның шығаруының шарттарымен ескермесе облигация - ақшалай қаражаттардың онының иесiмен енгiзу куәлiк бағалы қағаз және растайтын мiндеттеме белгiленген пайызды төлеумен белгiлi мерзiмге облигацияның нақтылы құнның оғанына өтеу.
Олигополия - стандартталған жасайтын бiрнеше iрi фирмалар үстемдiк еткен нарық, немесе саралап жiктелген онда нұмдар.
Ашылған нарықтағы операция - сатып алу немесе мемлекеттiң кредит жүйесiнде iрi резервтердiң сұйық құюы мақсатпен ашылған нарықтағы мемлекеттiк бағалы қағаздардың орталық банкпен сатуы немесе олардың алу ол жақтан; айналыстағы ақша массасының реттеудiң ең маңызды құралы
Көтерме сауда - өндiрiстiң аралығында сауданың түрi, қамтамасыз ететiн байланыс және бөлшек саудамен, тауар партияларымен сауда.
әрiптестiк (серiктестiк )- кәсiпорын, ұйымдасқан екi немесе беттермен, мынау кәсiпорынының ортақтастарының болып табылатындары аса және жататын оларғаның мүлiгiнiң мiндеттеме арналған бiрлескен жауапкершiлiк алып жүретiн әрiптестiктерi.
Пассив - бiрi бухгалтерлiк баланстың басқасынған; басқа кәсiпорындарға кәсiпорын берешектiгi немесе жеке тұлғаларға.
Патент - оған беретiн өнертапқыштары құқық куәлiк құжат және немесе ойлап табудың асқан пайдалануының патент, құқық сатып алған бетке; белгiлi қызметпен iс құқық беретiн құжат.
Делдал - физикалық немесе мәмiле қамалғысы келген жақ байланыстыратын заңды тұлға, және бұл ар жағында алатын сыйақы.
Баж - бiрi тауар ар жағында (тасылатын, шығарылатын) жасайтын шегi арқылы алынған салықтың түрлi.
Кәсiпкер - бет, пайда табуды мақсатындалар шаруашылық қызметiмен занимающееся өз бетiмен.
Кәсiпкерлiк қызмет - азаматтарды дербес бастамашыл қызмет (немесе ) және олардыңның бiрлестiктерi пайда табу бағытталған.
Пайда - жалпы түсiмнiң аралығында анықталатын айырмашылық экономикалық шама, және өткiзуден тыс табыстар мен шығындардың арасындағы жалпы шығындармен, айырмашылық.
Жекешелендiру - жiберу мемлекеттiк немесе тауарларды өндiрiстiң тiкелей қатысушыларына жеке меншiкке муниципальдық меншiк немесе төлемге мемлекеттiк емес сектор басқа экономикалық агенттерге немесе төлеусiз.
Резидент - елде тұрақты тұратын жер бар азамат немесе онының шектерiне находящиеся уақытша; өкiлдiк онының аумағында орналасқан жерiмен осы елдiң заңнамасымен сәйкес жасалған заңды тұлғалар сонымен бiрге находящиеся шетелге және резиденттердi филиалдар. Термин валюталық операциялар туралы заңнамада пайдаланады.
Рента - үздiксiз капиталдан алынған табыс немесе жер учаскесi олардыңның иелерiмен кәсiпкерлiк қызмет алынатын.
Мемлекеттiк борыштың қайта қаржыландыруы - жаңа облигацияларды үкiметтiң мемлекеттiк облигацияларының өтеу мерзiмнiң шабуылында сатылады және өшетiн облигациялардың ұстаушысы қарыздың төлемi үшiн сатудан түсiмдi пайдаланады.
Нарық - олардыңның сатып алу-сатуы түрлi игiлiктердiң айырбасы байланысты экономикалық агенттердiң арасындағы экономикалық өзара байланыстардың ұйымын пiшiн жолымен.
Өзiндiк құн - өндiрiске жиынтық шығындар және өнiмдердi сатуын.
Меншiк - экономикалық жүйенiң белгiсi үшiн пайдаланылатын санат және ұйымдастыру мiнездейтiн құқықтық қатынас немесе иелiк, пайдаланудың әлеуметтiк пiшiндерi және мүлiктiң өкiмi; мүлiк немесе физикалық жататын қаржы қаражаттары немесе заңды тұлғаға.
Мүлтiксiз бәсеке - сатушыларды үлкен сан мiнездейтiн нарық және әрi өнiмнiң бағасына мүмкiн әсер еткен өнiмнiң сатып алушылары, ұйымдастыру, экономикалық болмайды және әкiмшiлiк кедергiлер кiруге арналған базарға.
Жиынтық ұсыныс - ұлттық өнiмнiң производимого құрайтын ақшалай бiлдiрулерiндегi ұсынысын агрегатталған шамасы барлық; тауарларды қоғамда құны жасаған араласа және қызметтер.
Сұраныс - тауарлардағы қажеттiлiк таныстырылған базарға және қызметтер, қамтамасыз сатып алуға қабiлеттiлiгiмен.
Сақтандыру - мақсатты сақтандыру қорды сақтандырушы қалыптастыру байланысты экономикалық қатынастарды жиынтық есебiнен ақшалай жарна және залалды өтеу үшiн оны пайдалану және сақтандыру сомаларының төлемi.
Сақтандыру полисi - оның шарт асырайтын растайтын сақтандыру шарты сақтықшы көрсетушi құжат және.
Есеп - сатып алушыға сатушы жаздырып алатын құжат; бухгалтерияда: құралдардың жататын кәсiпорындарын қозғалысын есептеуi үшiн есептiк позиция және олардыңның бiлiмiнiң көздерi.
Есеп - сатып алушыға сатушы жаздырып алатын құжат; бухгалтерияда: құралдардың жататын кәсiпорындарын қозғалысын есептеуi үшiн есептiк позиция және олардыңның бiлiмiнiң көздерi.
Тариф - тауарларға бағаларды құрылыстың пiшiнi және қызмет; тауарларда төлеудiң түрi және қызмет.
Тендер — предложение на проведение торгов на поставку товаров, строительство объектов, выполнение других работ. Сауда-саттықтарын шарт алып берген өтiнiмдi бағыттайды. Алған кәсiпорынның тендерiнiң пiшiндерi оны, тағы басқа шарттың өз бағалары көрсете және қажеттi құжаттармен бiрге сауда-саттықтар жасаушыларды бағыттайды толтырылады. Сауда-саттықтардың жасаушыларының салыстырманың нәтижесiнде түскен құжаттары нұсқа талғайды және оның өтiнiш берушiсiмен жұмыс жасауға тиiстi шарт болады немесе мәмiленiң жүзеге асыруы.
Тауар - сатып алу-сатудың объектiсi.
Серiктестiк - коммерциялық ұйымы қойма капиталды серiктестiктiң қатысушыларын (салымдар ) үлес бөлiнген. Қатысушылардың салымдары есебiнен жасалған мүлiк, сонымен бiрге оның қызметiнiң процесс алынған жасаған және меншiк құқығында оған жатады. Толық серiктестiктiң ажыратады және нанымда серiктестiк. Жолдас серiктестiктiң мiндеттемелерiне арналған өз мүлiк толық қосымша жауапкершiлiктер зымырайды. Нанымда серiктестiктiң салымшылары салым оларды қосындыларын шегiнделерiн серiктестiгi енгiзiлген қызметке қатысты залалдарды тәуекел зымырайды.

Еңбек - жиынтық барлық физикалық және ол өндiрiсте қолданылған адам ақыл қабiлеттер; адамды мақсатқа сәйкес iс-әрекеттiң процесi.
Жұмыспен қамту деңгейi - дәл осы кездеге күштi жұмысшы санның пайызы, iстiнi.
Қызмет - нәтижесiмен адамдарды қажеттiлiк қандай болса далар қанағаттанған қызмет.
Жеке тұлға - шаруашылық қызметiнiң субъектiсi қалай өз бетiмен сөйлеушi құқықтық қабiлеттiк бет адам
Қаржы - бiлiм, үлестiру байланысты қарым-қатынас экономикалық жүйе және (қаржылық ресурстар ) ақшалай қаражаттардың қорларын пайдалану; терминдi пайдаланады да кәсiпорынды ақшалай қаражаттардың белгiсi үшiн.
Фирма - нарықтық экономика негiзгi экономикалық агент; заң жүзiнде дербес ұйым кәсiпкерлiк қызмет жүзеге асыратын. Фирма бiр мүмкiн қосылсын немесе бiрнеше кәсiпорындар.
Баға - ақшаларды тауар бiрлiгi етiп төленетiн сан; тауардың бiрлiгiн құн ақшада бейнеленген.
Чек - банк ие есеп жазбаша өкiм басқа тұлғаны берсiн немесе ақшаларды белгiлi қосындыға басқа тұлғаның есебiне ауысу.
Айып - бiрiне шартты мiндеттеме оны бұзылысына мәмiленiң басқасынуға үстiне қойылатын ақша өндiрiп алу; азаматтармен ақшалай қаражаттардың бюджетiне мәжбүрлi төлеу немесе кәсiпорындармен. Шама және мұндай айыптарын төлеуiн тәртiбi заңмен белгiленген.

Комментарии Вконтакте:

“ Информация ”

Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии к данной публикации.